fa سطح بندی شاخص‌های سلامت موثر بر شاخص توسعه انسانی: (مطالعه بین کشوری) Health Protection مقاله اصيل پژوهشي Orginal Article <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 6pt 0cm text-indent: 5.65pt direction: rtl unicode-bidi: embed"><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'">شاخص امید به زندگی نماگر بخش سلامت در محاسبه شاخص توسعه انسانی است، این سوال پیش می‌آید که آیا این شاخص می‌تواند به تنهایی وضعیت سلامت کشورها را توضیح دهد یا خیر. بر این اساس هدف در این مقاله بررسی عوامل موثر بر وضعیت سلامت افراد جامعه و سطح بندی آنهاست.</span></p> <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 6pt 0cm text-indent: 5.65pt direction: rtl unicode-bidi: embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'">روش:</span></i></b><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'"> پژوهش حاضر از نوع کمی-تحلیلی است که در آن، 70 کشور جهان از نظر 27 شاخص توسعه سلامت و با استفاده از روش تحلیل عاملی و بهره‌گیری از نرم‌افزار </span><span dir="ltr" style="font-size: 12pt line-height: 115% font-family: 'Times New Roman', serif">SPSS</span><span style="font-size: 12pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'"> </span><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'">و در دوره زمانی 2013-2000 مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند.</span></p> <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 6pt 0cm text-indent: 5.65pt direction: rtl unicode-bidi: embed"><b><i><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'">یافته‌ها:</span></i></b><span lang="FA" style="font-size: 14pt line-height: 115% font-family: 'B Mitra'"> نتیجه حاصل از سطح‌بندی متغیرها و انجام تحلیل عاملی، تقلیل شاخص‌های مورد مطالعه به شش عامل &laquo;بیماری‌های قابل کنترل&raquo;، &laquo;بیماری‌های خطرناک&raquo;، &laquo;عوامل زیست محیطی&raquo;، &laquo;کیفیت خدمات درمانی&raquo;، &laquo;خدمات پیشگیری از بیماری&raquo; و &laquo;هزینه‌های بخش عمومی در حوزه سلامت&raquo; است که 73 درصد از کل واریانس را محاسبه و توضیح می‌دهد. این موضوع حاکی از تأثیرگذاری زیاد این شش عامل بر روی شاخص‌های پژوهش است.&nbsp;</span></p> &nbsp; <p class="MsoNormal" style="margin: 6pt 0cm text-indent: 5.65pt"></p> <p class="MsoNormal" style="margin: 6pt 0cm text-indent: 5.65pt">The health dimension of Human Development Index (HDI) is currently assessed by life expectancy at Birth. In this regard, the question is whether or not the life expectancy indicator merely can explain the health status of countries. Accordingly, the aim of this study was to determine and classify health indicators affecting human development index. For this purpose, 70 countries were selected as cases, and 27 health indicators were determined as variables. The data were gathered from 2000 to 2012 and analyzed using R-type factor analysis technique within the principal components in software. Based on the obtained results from factor analysis, the examined variables were classified into six main factors including &quot;manageable diseases&quot;, &quot;serious diseases&quot;, &quot;environmental factors&quot;, &quot;quality of health care&quot;, &quot;disease preventive services&quot;, and &quot;public health expenditure&quot; that explained 73% of the total variance. This finding indicates the deep effect of these six main factors on health status of a community. So, it can be argued that health development description is not limited to the life expectancy Index. Instead, it is affected by many factors including diseases, health services, health care costs, and environmental factors. Therefore, life expectancy cannot be a comprehensive indicator of health sector in HDI and the current understanding in this regard should be revised.</p> سلامت, شاخص توسعه انسانی, شاخص امید به زندگی, تحلیل عاملی Health, Human Development, Life Expectancy 1030 1038 http://jrh.gmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-578-2&slc_lang=fa&sid=1 Nasrin Hozarmoghadam نسرین حضارمقدم n_hozarmoghadam@yahoo.com 100319475328460012840 100319475328460012840 Yes School of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran Bahram Sahabi بهرام سحابی sahabi_b@modares.ac.ir 100319475328460012841 100319475328460012841 No School of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran Ali Mohammad Ahmadi علی محمد احمدی aahmadi@modares.ac.ir 100319475328460012842 100319475328460012842 No Economic Research Center, Tarbiat Modares University, Tehran Vahid Mahmoudi وحید محمودی vmahmodi@ut.ac.ir 100319475328460012843 100319475328460012843 No School of Management, Tehran University, Tehran